Sau một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp: Nhiều kết quả tích cực, vẫn còn không ít thách thức

Theo báo cáo của Đảng ủy Chính phủ tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, việc triển khai mô hình chính quyền 3 cấp đã cơ bản đạt các mục tiêu đề ra trong giai đoạn đầu. Bộ máy hành chính hoạt động thông suốt, hiệu lực quản lý được nâng lên, chất lượng giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp tiếp tục được cải thiện.

Một trong những kết quả nổi bật là công tác hoàn thiện thể chế. Chính phủ đã rà soát hơn 5.000 văn bản quy phạm pháp luật, qua đó Quốc hội ban hành 116 luật, nghị quyết và Chính phủ ban hành 467 nghị định, tạo hành lang pháp lý để mô hình mới vận hành ổn định, không phát sinh khoảng trống pháp lý hay gián đoạn trong quản lý nhà nước.

Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh. Hơn 1.460 nhiệm vụ được chuyển giao cho địa phương, trong đó gần 74% nhiệm vụ của cấp huyện trước đây được chuyển về cấp xã. Điều này giúp cấp xã trở thành cấp chính quyền trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, đồng thời nâng cao tính chủ động trong quản lý và điều hành ở cơ sở.

Cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Toàn hệ thống đã cắt giảm, đơn giản hóa gần 3.500 thủ tục hành chính, tiết kiệm khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 91%, hơn 95% hồ sơ được giải quyết đúng hoặc trước hạn. Mức độ hài lòng của người dân đối với cơ quan hành chính đạt hơn 83%, trong khi gần 90% người được khảo sát cho biết không còn tình trạng gây phiền hà, sách nhiễu.

Việc vận hành hiệu quả bộ máy mới cũng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, GDP tăng 8,02%, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD và GDP bình quân đầu người vượt 5.000 USD. Đồng thời, Nhà nước đã bố trí gần 116 nghìn tỷ đồng để thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với hơn 143.000 cán bộ, công chức dôi dư sau sắp xếp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ. Trước hết là hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện đồng bộ, với khoảng 550 văn bản cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung để phù hợp với mô hình chính quyền mới.

Áp lực công việc tại cấp xã tăng mạnh sau sáp nhập, trong khi chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều. Nhiều địa phương vẫn thiếu nhân lực có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực như đất đai, tài chính, xây dựng, tư pháp và công nghệ thông tin, ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết công việc.

Việc xử lý tài sản công dôi dư sau sắp xếp còn chậm. Hơn 11.000 cơ sở nhà, đất chưa được khai thác hiệu quả hoặc chưa có phương án xử lý, gây lãng phí nguồn lực và phát sinh chi phí quản lý.

Hạ tầng số và dữ liệu cũng chưa thật sự đồng bộ. Một số khu vực vẫn chưa được phủ sóng viễn thông đầy đủ; nhiều thiết bị công nghệ tại cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu, tỷ lệ sử dụng chữ ký số còn thấp và việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống vẫn chưa hoàn thiện.

Ngoài ra, sau sắp xếp vẫn còn hơn 700 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định, chủ yếu về diện tích tự nhiên. Một số địa phương cũng gặp khó khăn trong quy hoạch không gian phát triển và tổ chức cung ứng dịch vụ công sau khi điều chỉnh địa giới hành chính.

Sau một năm triển khai, mô hình chính quyền 3 cấp đã tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiện đại và hiệu quả. Tuy nhiên, để mô hình phát huy đầy đủ hiệu quả trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số và tháo gỡ những điểm nghẽn còn tồn tại trong quá trình tổ chức thực hiện.